Το παιχνίδι της νομισματικής πολιτικής!

Αναρωτήθηκες ποτέ τι είναι νομισματική πολιτική ή πως το βασικό επιτόκιο επηρεάζει το πληθωρισμό;

Παίξε €CONOMIA και θα λυθούν όλες οι απορίες σου!

Ανακάλυψέ το!

Τελικά τι είναι ο πληθωρισμός;

Σε μια οικονομία της αγοράς, οι τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών μπορούν πάντα να μεταβληθούν. Κάποιες τιμές αυξάνονται, κάποιες άλλες μειώνονται. Μπορούμε να μιλήσουμε για πληθωρισμό όταν παρατηρείται γενική αύξηση τιμών των αγαθών και των υπηρεσιών και όχι μόνο ορισμένων προϊόντων. Επομένως, με 1 ευρώ μπορούμε να αγοράσουμε λιγότερα πράγματα ή, με άλλα λόγια, η αξία του ευρώ μειώνεται.

 Ορισμένες μεταβολές τιμών είναι πιο σημαντικές από άλλες

Όταν υπολογίζεται η μέση αύξηση των τιμών, δίδεται μεγαλύτερη βαρύτητα στις τιμές των προϊόντων για τα οποία δαπανώνται περισσότερα χρήματα - όπως το ηλεκτρικό ρεύμα - σε σχέση με τις τιμές των προϊόντων για τα οποία ξοδεύονται λιγότερα - π.χ. ζάχαρη ή γραμματόσημα.

Δεν αγοράζουν όλοι τα ίδια πράγματα

Κάθε νοικοκυριό έχει διαφορετικές καταναλωτικές συνήθειες: ορισμένοι έχουν αυτοκίνητο και τρώνε κρέας, άλλοι μετακινούνται μόνο με τα μέσα μαζικής μεταφοράς ή είναι χορτοφάγοι. Οι μέσες καταναλωτικές συνήθειες του συνόλου των νοικοκυριών καθορίζουν τη βαρύτητα που λαμβάνουν τα διάφορα προϊόντα και υπηρεσίες κατά τη μέτρηση του πληθωρισμού.

Για τη μέτρηση του πληθωρισμού, λαμβάνονται υπόψη όλα τα αγαθά και οι υπηρεσίες που καταναλώνουν τα νοικοκυριά, όπως:
·         είδη καθημερινής χρήσης (π.χ. τρόφιμα, εφημερίδες και βενζίνη)
·         διαρκή αγαθά (π.χ. είδη ένδυσης, ηλεκτρονικοί υπολογιστές και πλυντήρια)
·         υπηρεσίες (π.χ. κομμωτήρια, ασφάλειες και ενοικιαζόμενες κατοικίες)

Σύγκριση των τιμών του καλαθιού καταναλωτικών αγαθών ανά έτος

Όλα τα αγαθά και οι υπηρεσίες που καταναλώνουν τα νοικοκυριά στη διάρκεια ενός έτους αντιπροσωπεύονται από ένα "καλάθι" ειδών. Κάθε προϊόν στο καλάθι αυτό έχει μια τιμή, η οποία μπορεί να μεταβληθεί με την πάροδο του χρόνου. Ο ετήσιος ρυθμός πληθωρισμού είναι η τιμή του συνολικού καλαθιού ένα συγκεκριμένο μήνα σε σύγκριση με την τιμή που είχε τον ίδιο μήνα ένα έτος νωρίτερα.

Εναρμονισμένος δείκτης

Στη ζώνη του ευρώ, ο πληθωρισμός τιμών καταναλωτή μετρείται με βάση τον "Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή", ο οποίος συχνά αναφέρεται με το ακρωνύμιο "ΕνΔΤΚ". Ο όρος "εναρμονισμένος" δηλώνει ότι όλες οι χώρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση ακολουθούν την ίδια μεθοδολογία. Έτσι διασφαλίζεται ότι τα στοιχεία για μία χώρα μπορούν να συγκριθούν με τα στοιχεία άλλης.

Συγκρίσιμες μετρήσεις σε όλες τις χώρες

Προτού το ευρώ γίνει το κοινό μας νόμισμα, κάθε χώρα χρησιμοποιούσε τις δικές της εθνικές μεθόδους και διαδικασίες για τη μέτρηση του πληθωρισμού. Με την εισαγωγή του ευρώ, κατέστη αναγκαία η ύπαρξη ενός μέσου μέτρησης του πληθωρισμού για ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ, που να επιτρέπει τη σύγκριση μεταξύ χωρών, χωρίς κενά και διπλά στοιχεία. Ο ΕνΔΤΚ, ο οποίος στηρίζεται από ένα σύνολο νομικά δεσμευτικών κανόνων, δημιουργήθηκε για αυτόν ακριβώς το σκοπό. Στάθμιση των προϊόντων που περιλαμβάνονται στον ΕνΔΤΚ

Η επίδραση της μεταβολής μίας μόνο τιμής στον ΕνΔΤΚ εξαρτάται από το πόσα χρήματα δαπανούν τα νοικοκυριά, κατά μέσο όρο, για αυτό το προϊόν. Παράδειγμα - καφές: ο καφές (όπως και το τσάι και το κακάο) έχει συντελεστή στάθμισης 0,4%. Επομένως, οποιαδήποτε μεταβολή της τιμής του δεν θα έχει μεγάλο αντίκτυπο στον συνολικό ΕνΔΤΚ. Παράδειγμα - βενζίνη: η βενζίνη (όπως και τα άλλα καύσιμα και τα λιπαντικά) έχει συντελεστή στάθμισης 4,6%, άρα ο αντίκτυπος που θα έχει η μεταβολή της τιμής της στον ΕνΔΤΚ θα είναι περίπου δέκα φορές μεγαλύτερος από ό,τι στην αντίστοιχη περίπτωση του καφέ. Οι συντελεστές στάθμισης των βασικών ομάδων προϊόντων στον ΕνΔΤΚ

Δείτε μικρή ταινία κινουμένων σχεδίων σχετικά με τη σταθερότητα των τιμών..

Τι σημαίνει για σένα η σταθερότητα των τιμών;

Διάκριση Μικροοικονομίας και Μακροοικονομίας

Η οικονομική επιστήμη διαχωρίζεται σε δύο μεγάλους κλάδους, την Μίκρο και την Μάκροοικονομια. Η διάκριση αυτή εν συντομία οφείλεται στο ότι η Μικροοικονομική ανάλυση εξετάζει μεμονωμένες περιπτώσεις (συμπεριφορά καταναλωτή – παραγωγού), ενώ η Μακροοικονομική ανάλυση εξετάζει συνολικά οικονομικά μεγέθη (πληθωρισμό, ανεργία, Α.Ε.Π. κ.α.).

 Η Μικροοικονομική ανάλυση διαφορετικά ονομάζεται και «θεωρία τιμών», γιατί το επίκεντρο της είναι ο προσδιορισμός της τιμής ενός μεμονωμένου προϊόντος ή υπηρεσίας. Αυτό σημαίνει ότι εξετάζει πως διαμορφώνεται η συμπεριφορά των καταναλωτών για ένα αγαθό, καθώς μεταβάλλεται το εισόδημα, οι προτιμήσεις, οι προσδοκίες τους κ.α. Επίσης μελετά την συμπεριφορά των επιχειρηματιών. Για παράδειγμα εξετάζει πως οι μεταβολές στο κόστος παραγωγής, στο τεχνολογικό επίπεδο κ.α. επηρεάζουν την συμπεριφορά του παραγωγού. Η αλληλεπίδραση όλων αυτών των παραγόντων που προαναφέρθηκαν συντελούν στην διαμόρφωση της επικρατούσας τιμής πώλησης ενός αγαθού, σύμφωνα με τον τους νόμους της ζήτησης και της προσφοράς.

Η Μακροοικονομική ανάλυση, από την άλλη μελετά την συμπεριφορά των Εθνικών οικονομιών καθώς και της πολιτικής που ασκείται από τους κυβερνώντες, στην προσπάθειά τους να επηρεάσουν την πορεία της οικονομίας. Κάποια ενδεικτικά ερωτήματα στα οποία καλείται να απαντήσει είναι:

1.   Με ποιον τρόπο οι οικονομίες μεγεθύνονται μακροχρόνια; Ποιο είναι αυτό (το μίγμα πολιτικής) που κάποιες χώρες τις κάνει να βελτιώνουν το βιοτικό τους επίπεδο ταχύτερα από κάποιες άλλες;

2.  Γιατί κάποια οικονομικά μεγέθη, όπως το εισόδημα – η απασχόληση – η επενδυτική δραστηριότητα, παρουσιάζουν κυκλικότητα (διακυμάνσεις); Γιατί τα ίδια φαινόμενα επαναλαμβάνονται με μια συστηματικότητα κατά τη διάρκεια των ετών;

3.  Τι προκαλεί την ανεργία;

4.  Τι προκαλεί την γενικευμένη αύξηση των τιμών (πληθωρισμό);

5. Πως αλληλεξαρτώνται οι οικονομίες μεταξύ τους, ως μέρος ενός παγκόσμιου οικονομικού    συστήματος;

6.  Η άσκηση οικονομικής πολιτικής μπορεί να είναι αποτελεσματική στον επηρεασμό κάποιων μεγεθών, όπως για παράδειγμα το εισόδημα ή η ανεργία;

Αυτός είναι ο λόγος που η Μακροοικονομική θεωρία είναι ευρύτερα γνωστή και ως «θεωρία εισοδήματος», γιατί το επίκεντρο της είναι ο προσδιορισμός του επιπέδου ισορροπίας του εθνικού εισοδήματος και της απασχολήσεως του εργατικού δυναμικού.

Ο κύριος λόγος διάκρισης της οικονομικής θεωρίας σε μίκρο και μακροοικονομική ανάλυση, είναι ότι τα συμπεράσματα που εξάγονται με τα εργαλεία της μικροοικονομικής ανάλυσης, εάν τα γενικεύσουμε για το σύνολο του πληθυσμού, δηλαδή σε μακροοικονομικό επίπεδο δεν ισχύουν. Δηλαδή με την διάκριση αυτή αποφεύγουμε ένα σφάλμα γενίκευσης το οποίο είναι γνωστό ως σφάλμα σύνθεσης. Το «σφάλμα σύνθεσης» διαπράττεται εάν δεχτούμε ότι, εκείνο που ισχύει για το άτομο ή την μεμονωμένη επιχείρηση, ισχύει αναγκαστικά και για το σύνολο της οικονομίας.

Ας δώσουμε όμως καλύτερα ένα ενδεικτικό παράδειγμα διάπραξης σφάλματος σύνθεσης, ώστε να γίνουμε απόλυτα κατανοητοί. «Το παράδοξο της φειδούς», είναι ένα από τα πλέον δημοφιλή παραδείγματα. Είναι κοινά αποδεκτό ότι η αποταμίευση, είναι μία ενέργεια που δημιουργεί όφελος για ένα μεμονωμένο άτομο, γιατί έτσι το άτομο εξασφαλίζει ένα μελλοντικό είδος ασφάλειας. Όμως εάν υπάρξει γενίκευση αυτής της πράξης από όλα τα οικονομούντα άτομα, θα οδηγηθούμε σε χειροτέρευση της κοινωνικής ευημερίας!

Αυτό τεκμηριώνεται ως εξής. Φανταστείτε μια γενικευμένη αύξηση της αποταμίευσης απ’ όλα τ’ άτομα. Το αποτέλεσμα θα είναι προφανώς η μείωση της κατανάλωσης. Αποτέλεσμα του γεγονότος αυτού θα είναι η μείωση της παραγωγής από τις επιχειρήσεις, επομένως μείωση της χρήσης των παραγωγικών συντελεστών, αύξηση της ανεργίας, δηλαδή λιγότερα εισοδήματα θ’ αποκτηθούν από τα νοικοκυριά. Με λιγότερα εισοδήματα τα άτομα θα αναγκαστούν σε μείωση της αποταμίευσης ή σε μείωση της κατανάλωσης ή σε μείωση και των δύο. Είναι εμφανές ότι το αποτέλεσμα θα είναι τελικά μείωση της ευημερίας των ατόμων.

Με άλλα λόγια δεν θα πρέπει οι προτάσεις της μικροοικονομικής ανάλυσης να ανάγονται στη μακροοικονομική θεωρία, διότι ό,τι ισχύει για τα άτομα ή τις επιχειρήσεις, δεν ισχύει για το σύνολο της οικονομίας. Αυτός είναι και ο λόγος διάκρισης της οικονομικής θεωρίας σε δύο επιμέρους κλάδους.

Χρήσιμοι οικονομικοί όροι!

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ...

ΟΡΙΣΜΟΣ 1

Η μακροοικονομία ασχολείται με συνολικά μεγέθη μέσα σε μία οικονομία όπως συνολικό εισόδημα, συνολική απασχόληση, συνολικές επενδύσεις κ.ά. και πώς αυτά τα μακρομεγέθη επηρεάζουν το ένα το άλλο και δρουν στο οικονομικό σύστημα σαν σύνολο.

ΟΡΙΣΜΟΣ 2

Η μακροοικονομία ασχολείται με τη συμπεριφορά και τα προβλήματα της οικονομίας ως σύνολο, δηλαδή του συνόλου των καταναλωτών, του συνόλου των παραγωγών, του συνόλου των επιχειρήσεων, του δημόσιου τομέα κ.λ.π.Θέματα που ενδιαφέρουν τη μικροοικονομία είναι ο προσδιορισμός του εθνικού προϊόντος, του εθνικού εισοδήματος, της εθνικής δαπάνης, της συνολικής απασχόλησης, της συνολικής κατανάλωσης, της συνολικής επένδυσης, της ανεργίας, του πληθωρισμού, της οικονομικής ανάπτυξης, του βιοτικού επιπέδου κ.λ.π.